2025-04-07_lffluya4zka

### Architecture Demonstrates Power#0 (*0.683796823*) > Architecture Demonstrates Power Molly Glenn Acknowledgements: Thanks to my major advisor, Kathleen Wright, for suggesting that I choose the Philosophy of Architecture. Thanks to my readers, Lauren Barthold and Adam Kovach for all their critiques. Thanks to Sharon Burdick, Margaret and John deNeergaard, and Margy Manchester for helping me edit. Finally, thanks to my friends for their support, and for listening patiently. Architecture is intricately tied to political power. It provides a model for the system of structural thought used by a society to conceptualize the world. Such architecturally based structural thought includes understanding of social and political relationships. These relations of power are embodied in architecture, especially the monumental architecture created by political powers. These monuments demonstrate the power of the individuals responsible for their creation and they demonstrate the nature of that power. Axial buildings and city plans are consistently related to power from on high, divine or lineage-based power, which dominates the community. Axial architecture directs the people to the seat or the symbol of that power. Non-axial architecture and city plans, on the other hand, consistently give people choices and assert the equality of constituent parts rather than the supremacy of a single goal. Furthermore, non-axial architecture is constantly related to political power as a mandate from the masses. Even in prisons, where the warden’s power over the inmate represents the extreme of social control, architecture that embodies top-down distribution of power can be contrasted to architecture showing control vested by the community. Architecture demonstrates possession of power and the nature of that power. Part 1: How Architecture Is Tied To Power Looking at architectural history, the tie between architecture – especially monumental architecture – and political power can be consistently seen. One important step in exploring this connection is to assess how and why this tie exists. In The Domestication of the Human Species, anthropologist Peter Wilson argues that, from its very conception, architecture relates to the way we understand the world. It allows us to conceptualize reality clearly and helps societies form systems that explain their cultural and social practices. Leaders utilize this framework for understanding reality to convey the nature of their power over the populace. They express how they wish to be seen and force their particular view of that power on the populace through architecture. Architecture Defined "Architecture" can be taken to mean many things, from 1) any built structure, to 2) the design product of a specifically trained type of artist. ### Architecture Demonstrates Power#127 (*0.668967605*) > Part 2: What Architecture Can Tell Us About Power If architecture demonstrates power, then that power should be evident from the architecture. If the impact of power upon buildings is visible, one should be able to discern information about that power. Monumental architecture in particular conveys the nature of the power that created it. The cosmology represented in the architecture demonstrates the type of power that created it. A pattern exists wherein axial buildings and cities are created by authoritarian powers concentrated in a single ruling figure, which can be contrasted to a non-axial pattern in more egalitarian societies. Furthermore, this correspondence between building orientation and power scheme results directly from differing ideals about the nature of the world and of power. Axiality in Buildings Axiality in a building occurs when it is clearly oriented in one direction, emphasizing opposite walls that are far from one another, and provoking those who use the building to walk longitudinally within it. This means that the people who enter are directed to the opposite end of the building where something significant occurs. Archetypal examples of axial buildings include Egyptian temples, Roman basilicas, and the Christian basilicas that evolved from the Roman. David DeLong introduced me to the concept of axiality in a lecture on September 11, 2002. "The Egyptian temples are based on one straight path leading ‘in’ towards a final but unreachable goal". One enters the temple of Horus at Edfu between two massive pylons with a niche at the top corresponding exactly to the path of the sun. Walking through a series of doorways aligned along an axis parallel to the solar path, one proceeds through a courtyard into a series of halls. As one approaches the inner sanctum of the temple, a place where only priests were allowed to go, the columns in the halls take up more space, closing in and creating varying degrees of darkness. The walls around the halls start out at only half the height of the columns and later let light in only through small clerestory openings. ### Architecture, Power and Parliament How do Buildings Shape Politics#8 (*0.66337961*) > This relegation of architecture and space to an unquestioned framework is the deepest linkage of built form to power. As Pierre Bourdieu puts it ‘The most successful ideological effects are those that have no words, and ask no more than complicitous silence’. 2 The more practices of power can be embedded in the framework of everyday life, the less questionable they become and the more effectively they can work. When we think of political power we generally refer to the power of the state over its citizens. Here we must make the key distinction between power to and power over. 3 The term ‘power’ derives from the Latin potere—‘to be able’, the capacity to achieve some end. Yet power in human affairs generally involves control ‘over’ others. This distinction between power to and power over, between power as capacity and as a relation, is fundamental. Power to is the original or ur-form of power, the capacity to act, empowerment. While less primary, power over is much more complex and incorporates a range of forms and practices such as force, coercion, manipulation, seduction and authority. These practices all have crucial connections to architecture and urbanism which I have explored elsewhere in relation to building types such as shopping malls, corporate towers, courthouses, housing enclaves and public space. 4 Authority/legitimacy ‘Authority’ is a form of power over that is integrated with the institutional structures of governance and which relies on an unquestioned recognition and compliance. It is the most pervasive, reliable, productive and stable form of power, but it rests upon a base of legitimation. 5 We recognise the authority of the state as legitimate only when it is seen to serve a larger public interest. The key linkage to architecture here is that authority becomes stabilised and legitimated through its symbols—the trappings of power. The nation state is not visible, it is what Ben Anderson calls an ‘imagined Pierre Bourdieu, Outline of a Theory of Practice, Cambridge UP, London, 1977, p. 188. Steven Lukes, Power: A Radical View, Macmillan, London, 1977. Kim Dovey, op. cit., 1999; Dovey, Becoming Places, Routledge, London, 2010. Hannah Arendt, ‘Communicative power’ in S. Lukes (ed), Power, Blackwell, Oxford, 1986, p. 65.

### Architecture Demonstrates Power#0 (*0.683796823*) > Architecture Demonstrates Power Molly Glenn Acknowledgements: Thanks to my major advisor, Kathleen Wright, for suggesting that I choose the Philosophy of Architecture. Thanks to my readers, Lauren Barthold and Adam Kovach for all their critiques. Thanks to Sharon Burdick, Margaret and John deNeergaard, and Margy Manchester for helping me edit. Finally, thanks to my friends for their support, and for listening patiently. Architecture is intricately tied to political power. It provides a model for the system of structural thought used by a society to conceptualize the world. Such architecturally based structural thought includes understanding of social and political relationships. These relations of power are embodied in architecture, especially the monumental architecture created by political powers. These monuments demonstrate the power of the individuals responsible for their creation and they demonstrate the nature of that power. Axial buildings and city plans are consistently related to power from on high, divine or lineage-based power, which dominates the community. Axial architecture directs the people to the seat or the symbol of that power. Non-axial architecture and city plans, on the other hand, consistently give people choices and assert the equality of constituent parts rather than the supremacy of a single goal. Furthermore, non-axial architecture is constantly related to political power as a mandate from the masses. Even in prisons, where the warden’s power over the inmate represents the extreme of social control, architecture that embodies top-down distribution of power can be contrasted to architecture showing control vested by the community. Architecture demonstrates possession of power and the nature of that power. Part 1: How Architecture Is Tied To Power Looking at architectural history, the tie between architecture – especially monumental architecture – and political power can be consistently seen. One important step in exploring this connection is to assess how and why this tie exists. In The Domestication of the Human Species, anthropologist Peter Wilson argues that, from its very conception, architecture relates to the way we understand the world. It allows us to conceptualize reality clearly and helps societies form systems that explain their cultural and social practices. Leaders utilize this framework for understanding reality to convey the nature of their power over the populace. They express how they wish to be seen and force their particular view of that power on the populace through architecture. Architecture Defined "Architecture" can be taken to mean many things, from 1) any built structure, to 2) the design product of a specifically trained type of artist. ### Architecture Demonstrates Power#127 (*0.668967605*) > Part 2: What Architecture Can Tell Us About Power If architecture demonstrates power, then that power should be evident from the architecture. If the impact of power upon buildings is visible, one should be able to discern information about that power. Monumental architecture in particular conveys the nature of the power that created it. The cosmology represented in the architecture demonstrates the type of power that created it. A pattern exists wherein axial buildings and cities are created by authoritarian powers concentrated in a single ruling figure, which can be contrasted to a non-axial pattern in more egalitarian societies. Furthermore, this correspondence between building orientation and power scheme results directly from differing ideals about the nature of the world and of power. Axiality in Buildings Axiality in a building occurs when it is clearly oriented in one direction, emphasizing opposite walls that are far from one another, and provoking those who use the building to walk longitudinally within it. This means that the people who enter are directed to the opposite end of the building where something significant occurs. Archetypal examples of axial buildings include Egyptian temples, Roman basilicas, and the Christian basilicas that evolved from the Roman. David DeLong introduced me to the concept of axiality in a lecture on September 11, 2002. "The Egyptian temples are based on one straight path leading ‘in’ towards a final but unreachable goal". One enters the temple of Horus at Edfu between two massive pylons with a niche at the top corresponding exactly to the path of the sun. Walking through a series of doorways aligned along an axis parallel to the solar path, one proceeds through a courtyard into a series of halls. As one approaches the inner sanctum of the temple, a place where only priests were allowed to go, the columns in the halls take up more space, closing in and creating varying degrees of darkness. The walls around the halls start out at only half the height of the columns and later let light in only through small clerestory openings. ### Architecture, Power and Parliament How do Buildings Shape Politics#8 (*0.66337961*) > This relegation of architecture and space to an unquestioned framework is the deepest linkage of built form to power. As Pierre Bourdieu puts it ‘The most successful ideological effects are those that have no words, and ask no more than complicitous silence’. 2 The more practices of power can be embedded in the framework of everyday life, the less questionable they become and the more effectively they can work. When we think of political power we generally refer to the power of the state over its citizens. Here we must make the key distinction between power to and power over. 3 The term ‘power’ derives from the Latin potere—‘to be able’, the capacity to achieve some end. Yet power in human affairs generally involves control ‘over’ others. This distinction between power to and power over, between power as capacity and as a relation, is fundamental. Power to is the original or ur-form of power, the capacity to act, empowerment. While less primary, power over is much more complex and incorporates a range of forms and practices such as force, coercion, manipulation, seduction and authority. These practices all have crucial connections to architecture and urbanism which I have explored elsewhere in relation to building types such as shopping malls, corporate towers, courthouses, housing enclaves and public space. 4 Authority/legitimacy ‘Authority’ is a form of power over that is integrated with the institutional structures of governance and which relies on an unquestioned recognition and compliance. It is the most pervasive, reliable, productive and stable form of power, but it rests upon a base of legitimation. 5 We recognise the authority of the state as legitimate only when it is seen to serve a larger public interest. The key linkage to architecture here is that authority becomes stabilised and legitimated through its symbols—the trappings of power. The nation state is not visible, it is what Ben Anderson calls an ‘imagined Pierre Bourdieu, Outline of a Theory of Practice, Cambridge UP, London, 1977, p. 188. Steven Lukes, Power: A Radical View, Macmillan, London, 1977. Kim Dovey, op. cit., 1999; Dovey, Becoming Places, Routledge, London, 2010. Hannah Arendt, ‘Communicative power’ in S. Lukes (ed), Power, Blackwell, Oxford, 1986, p. 65.

### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#7 (*0.57575506*) > Rosji na Ukrainę, ale nie zdecydował się wprowadzić sankcji. Nastąpiło to dopiero po trzech dniach, kiedy 28 lutego 2022 roku Szwajcaria dołączyła do krajów, które nałożyły sankcje na Rosję. Ogłoszono wówczas, że zamknięta zostanie przestrzeń powietrzna dla rosyjskich samolotów, a aktywa osób zaangażowanych w wojnę zostaną zamrożone. Prezydent Szwajcarii Ignazio Cassis uzasadnił tę decyzję stwierdzeniem, że gra ramię w ramię z agresorem nie jest neutralnością […]. Rosyjski atak na Ukrainę to atak na suwerenność, wolność, demokrację i ludność cywilną. Jest to niedopuszczalne w prawie międzynarodowym, politycznie i moralnie. Kolejne miesiące ukazały całe spektrum stanowisk Szwajcarii wobec konfliktu, które nie zawsze były tożsame z polityką choćby państw ościennych Konfederacji Szwajcarskiej. Jednym z nich było odrzucenie 24 lutego 2022 roku wniosku Niemiec o reeksport na teren Ukrainy szwajcarskiej amunicji do niemieckich wozów bojowych Marder, ponieważ prawo szwajcarskie zabrania reeksportu śmiercionośnej broni na teren konfliktu, a producent tych pocisków – niemiecki koncern zbrojeniowy Rheinmetall – wytwarza je na terenie Szwajcarii. To tylko dwa przykłady kreowania przez Szwajcarię stanowiska wobec konfliktu zbrojnego na terenie Ukrainy ukazujące ich zróżnicowany charakter. Analiza tej postawy od momentu wybuchu konfliktu nadaje się na osobne studium. Pierwsze próby w tym względzie już są podejmowane w artykułach naukowych, na seminariach i konferencjach oraz monografiach, głównie opracowaniach zbiorowych. Tym niemniej spojrzenie na konkretne działania oraz ich korelacje za rok czy nawet dekadę pozwoli na obiektywne badania i wyciągnięcie wniosków. Przydatne wówczas okażą się z pewnością powstałe do tego czasu publikacje. ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#131 (*0.552424729*) > Zgodnie z konstytucją z 1999 roku Konfederację Szwajcarską tworzą: naród (suweren) oraz 26 kantonów. Art. 1 konstytucji federalnej z 1974 roku wspominał tylko o kantonach jako suwerennych członkach Konfederacji Szwajcarskiej. Uzupełnienie o „naród szwajcarski" w nowej konstytucji z 1999 roku podkreśla pewien aksjomat, cechę szczególną szwajcarskiego federalizmu – Federacja uzyskuje konstytucyjne kompetencje w drodze referendum od narodu i kantonów. Jest to odejście od XIX-wiecznej koncepcji swoistej umowy suwerennych kantonów, na rzecz połączonej woli tych kantonów i całego narodu szwajcarskiego. Odwołanie się do narodu szwajcarskiego jest w tym aspekcie pojęciem nadrzędnym w relacji do zróżnicowań językowych, religijnych czy kulturowych społeczności zintegrowanych w federalnym państwie. Zatem umiejętne Zob. Z. Czeszejko-Sochacki, System konstytucyjny Szwajcarii, Warszawa 2002, s. 19. Według tej zasady wyższy szczebel władzy powinien realizować tylko te zadania, które nie mogą być skutecznie zrealizowane przez szczebel niższy lub same jednostki działające w ramach społeczeństwa; tamże, s. 20. ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#57 (*0.551080465*) > Neutralność Szwajcarii… francusko- i włoskojęzycznych kantonach, nie wspominając o unikatowej mniejszości retoromańskiej. Rozwiązaniem tej sytuacji okazało się połączenie demokracji z zasadami federalizmu. Zasada demokratycznej większości (jeden człowiek – jeden głos) została zatem skojarzona z zasadą większości federalnej (równy głos dla każdego kantonu). Wypracowane przez wieki zasady funkcjonowania stały się z czasem solidnym gruntem do tworzenia polityki obronnej i wypracowania koncepcji bezpieczeństwa państwa. NEUTRALNOŚĆ A BEZPIECZEŃSTWO I OBRONNOŚĆ Na organizację i rolę sił zbrojnych ma wpływ ustrój i polityka prowadzona przez państwo. W kontekście Szwajcarii i jej polityki obronnej realizowana jest koncepcja bezpieczeństwa postrzegana jako określony system wartości, w ramach których można wskazać na kilka kluczowych, m.in. przetrwanie (np. etniczne, biologiczne), integralność terytorialna (np. narodowa, państwowa), niezależność polityczna oraz jakość życia (w tym stopień rozwoju społeczności, poziom życia etc.).

### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#7 (*0.574936092*) > Rosji na Ukrainę, ale nie zdecydował się wprowadzić sankcji. Nastąpiło to dopiero po trzech dniach, kiedy 28 lutego 2022 roku Szwajcaria dołączyła do krajów, które nałożyły sankcje na Rosję. Ogłoszono wówczas, że zamknięta zostanie przestrzeń powietrzna dla rosyjskich samolotów, a aktywa osób zaangażowanych w wojnę zostaną zamrożone. Prezydent Szwajcarii Ignazio Cassis uzasadnił tę decyzję stwierdzeniem, że gra ramię w ramię z agresorem nie jest neutralnością […]. Rosyjski atak na Ukrainę to atak na suwerenność, wolność, demokrację i ludność cywilną. Jest to niedopuszczalne w prawie międzynarodowym, politycznie i moralnie. Kolejne miesiące ukazały całe spektrum stanowisk Szwajcarii wobec konfliktu, które nie zawsze były tożsame z polityką choćby państw ościennych Konfederacji Szwajcarskiej. Jednym z nich było odrzucenie 24 lutego 2022 roku wniosku Niemiec o reeksport na teren Ukrainy szwajcarskiej amunicji do niemieckich wozów bojowych Marder, ponieważ prawo szwajcarskie zabrania reeksportu śmiercionośnej broni na teren konfliktu, a producent tych pocisków – niemiecki koncern zbrojeniowy Rheinmetall – wytwarza je na terenie Szwajcarii. To tylko dwa przykłady kreowania przez Szwajcarię stanowiska wobec konfliktu zbrojnego na terenie Ukrainy ukazujące ich zróżnicowany charakter. Analiza tej postawy od momentu wybuchu konfliktu nadaje się na osobne studium. Pierwsze próby w tym względzie już są podejmowane w artykułach naukowych, na seminariach i konferencjach oraz monografiach, głównie opracowaniach zbiorowych. Tym niemniej spojrzenie na konkretne działania oraz ich korelacje za rok czy nawet dekadę pozwoli na obiektywne badania i wyciągnięcie wniosków. Przydatne wówczas okażą się z pewnością powstałe do tego czasu publikacje. ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#57 (*0.569912493*) > Neutralność Szwajcarii… francusko- i włoskojęzycznych kantonach, nie wspominając o unikatowej mniejszości retoromańskiej. Rozwiązaniem tej sytuacji okazało się połączenie demokracji z zasadami federalizmu. Zasada demokratycznej większości (jeden człowiek – jeden głos) została zatem skojarzona z zasadą większości federalnej (równy głos dla każdego kantonu). Wypracowane przez wieki zasady funkcjonowania stały się z czasem solidnym gruntem do tworzenia polityki obronnej i wypracowania koncepcji bezpieczeństwa państwa. NEUTRALNOŚĆ A BEZPIECZEŃSTWO I OBRONNOŚĆ Na organizację i rolę sił zbrojnych ma wpływ ustrój i polityka prowadzona przez państwo. W kontekście Szwajcarii i jej polityki obronnej realizowana jest koncepcja bezpieczeństwa postrzegana jako określony system wartości, w ramach których można wskazać na kilka kluczowych, m.in. przetrwanie (np. etniczne, biologiczne), integralność terytorialna (np. narodowa, państwowa), niezależność polityczna oraz jakość życia (w tym stopień rozwoju społeczności, poziom życia etc.). ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#194 (*0.56760627*) > Centrum Szkolenia Wojsk Specjalnych w Krakowie. Autorka haseł encyklopedycznych, artykułów, ekspertyz, analiz, raportów oraz książek z ww. zakresów problemowych. Nauczyciel akademicki z 28-letnim stażem pracy naukowo-dydaktycznej. W latach 2017-2020 członek PAN (Zespół Edukacji dla Bezpieczeństwa / Komitet Nauk Pedagogicznych). Jest członkiem kilku towarzystw naukowych – krajowych, m.in. Polskiego Towarzystwa Socjologicznego, Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego, oraz międzynarodowych, m.in. Schweizerische Gesellschaft für Soziologie / Swiss Sociological Association czy Europäisches Forum für Freiheit im Bildungswesen / European Forum for Freedom in Education, EFFE). Jest także członkiem kilkudziesięciu komitetów naukowych konferencji o zasięgu krajowym i międzynarodowym oraz komitetów naukowych i kolegiów recenzentów w ramach wydawnictw i czasopism naukowych. Członek Zespołu Badawczego Inicjatywa Helwecka / Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu.

### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#7 (*0.632303715*) > Rosji na Ukrainę, ale nie zdecydował się wprowadzić sankcji. Nastąpiło to dopiero po trzech dniach, kiedy 28 lutego 2022 roku Szwajcaria dołączyła do krajów, które nałożyły sankcje na Rosję. Ogłoszono wówczas, że zamknięta zostanie przestrzeń powietrzna dla rosyjskich samolotów, a aktywa osób zaangażowanych w wojnę zostaną zamrożone. Prezydent Szwajcarii Ignazio Cassis uzasadnił tę decyzję stwierdzeniem, że gra ramię w ramię z agresorem nie jest neutralnością […]. Rosyjski atak na Ukrainę to atak na suwerenność, wolność, demokrację i ludność cywilną. Jest to niedopuszczalne w prawie międzynarodowym, politycznie i moralnie. Kolejne miesiące ukazały całe spektrum stanowisk Szwajcarii wobec konfliktu, które nie zawsze były tożsame z polityką choćby państw ościennych Konfederacji Szwajcarskiej. Jednym z nich było odrzucenie 24 lutego 2022 roku wniosku Niemiec o reeksport na teren Ukrainy szwajcarskiej amunicji do niemieckich wozów bojowych Marder, ponieważ prawo szwajcarskie zabrania reeksportu śmiercionośnej broni na teren konfliktu, a producent tych pocisków – niemiecki koncern zbrojeniowy Rheinmetall – wytwarza je na terenie Szwajcarii. To tylko dwa przykłady kreowania przez Szwajcarię stanowiska wobec konfliktu zbrojnego na terenie Ukrainy ukazujące ich zróżnicowany charakter. Analiza tej postawy od momentu wybuchu konfliktu nadaje się na osobne studium. Pierwsze próby w tym względzie już są podejmowane w artykułach naukowych, na seminariach i konferencjach oraz monografiach, głównie opracowaniach zbiorowych. Tym niemniej spojrzenie na konkretne działania oraz ich korelacje za rok czy nawet dekadę pozwoli na obiektywne badania i wyciągnięcie wniosków. Przydatne wówczas okażą się z pewnością powstałe do tego czasu publikacje. ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#57 (*0.621571183*) > Neutralność Szwajcarii… francusko- i włoskojęzycznych kantonach, nie wspominając o unikatowej mniejszości retoromańskiej. Rozwiązaniem tej sytuacji okazało się połączenie demokracji z zasadami federalizmu. Zasada demokratycznej większości (jeden człowiek – jeden głos) została zatem skojarzona z zasadą większości federalnej (równy głos dla każdego kantonu). Wypracowane przez wieki zasady funkcjonowania stały się z czasem solidnym gruntem do tworzenia polityki obronnej i wypracowania koncepcji bezpieczeństwa państwa. NEUTRALNOŚĆ A BEZPIECZEŃSTWO I OBRONNOŚĆ Na organizację i rolę sił zbrojnych ma wpływ ustrój i polityka prowadzona przez państwo. W kontekście Szwajcarii i jej polityki obronnej realizowana jest koncepcja bezpieczeństwa postrzegana jako określony system wartości, w ramach których można wskazać na kilka kluczowych, m.in. przetrwanie (np. etniczne, biologiczne), integralność terytorialna (np. narodowa, państwowa), niezależność polityczna oraz jakość życia (w tym stopień rozwoju społeczności, poziom życia etc.). ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#6 (*0.619447947*) > TYTUŁEM WSTĘPU Wydarzenia ostatnich miesięcy związane z konfliktem zbrojnym, który rozgrywa się za naszą wschodnią granicą, okazały się punktem zwrotnym, także w długim procesie wypracowywania stanowiska Szwajcarii jako neutralnego państwa wobec toczącej się wojny. Przyjmuje się, że Szwajcaria od drugiej wojny światowej nie angażowała się jako państwo bez prerogatyw międzynarodowych po którejś ze stron biorących udział w konfliktach zbrojnych, odwołując się do statusu państwa neutralnego i obowiązujących przepisów prawa. Dzień po rozpoczęciu konfliktu zbrojnego określanego do dziś przez Rosję „operacją specjalną" – 25 lutego 2022 roku – rząd Szwajcarii potępił agresję

### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#111 (*0.632388532*) > Artykuł 1. Strony zobowiązują się, zgodnie z postanowieniami Karty Narodów Zjednoczonych, załatwiać wszelkie spory międzynarodowe, w które mogłyby zostać zaangażowane, za pomocą środków pokojowych w taki sposób, aby pokój i bezpieczeństwo międzynarodowe oraz sprawiedliwość nie zostały narażone na niebezpieczeństwo, jak również powstrzymywać się w swych stosunkach międzynarodowych od użycia lub groźby użycia siły w jakikolwiek sposób niezgodny z celami Narodów Zjednoczonych. Artykuł 2. Strony będą przyczyniały się do dalszego rozwoju pokojowych i przyjaznych stosunków międzynarodowych przez umacnianie swych wolnych instytucji, przez przyczynianie się do lepszego zrozumienia zasad, na jakich opierają się te instytucje, oraz przez rozwijanie warunków dla stabilizacji i dobrobytu. Będą one dążyły do usuwania konfliktów w prowadzonej przez nie międzynarodowej polityce gospodarczej i będą popierały współpracę gospodarczą między wszystkimi Stronami lub częścią z nich. ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#25 (*0.611995637*) > Oprócz walorów związanych z ukształtowaniem terenu ważne znaczenie posiadające wpływ na procesy z jednej strony jednoczące, a z drugiej zaś różnicujące Szwajcarię i Szwajcarów są także względy historyczne. Mowa tu o historii kraju na tyle barwnej i wielowątkowej, że ustawicznie trzeba się tu strzec przed stosowaniem schematów, gdzie indziej może i przydatnych, ale w przypadku Szwajcarii tego rodzaju podejście nie jest wskazane. ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#140 (*0.60332942*) > Podsumowując przedstawioną w niniejszym artykule specyfikę Szwajcarii w obliczu ewoluowania wypracowanych przez nią mechanizmów trwania i rozwoju w obszarze organizacji państwa, kultury, społeczeństwa i bezpieczeństwa, pozwolę sobie nawiązać do koherentnych ze specyfiką funkcjonowania Szwajcarii spostrzeżeń prof. Wojciecha Burszty, który w jednym z artykułów wyraził opinię o konieczności odejścia od idei myślenia o kulturze i społeczeństwie jako bezpiecznym skansenie wartości, ponieważ miejsce tak rozumianej kultury zostało zdominowane przez płynność, fragmentaryczność, nieostrość, zróżnicowanie i sytuacyjność85. W jednej ze swoich książek o wymownym tytule Świat jako więzienie kultury. Pomyślenia podjął wnikliwą kontynuację wątku charakterystycznej dla współczesnych czasów „sytuacyjności" oraz tendencji do reifikowania (instytucjonalizacji, wzmacniania i afirmowania) przez państwo wszelkich inicjatyw oddolnych o pozytywnym wydźwięku dla dobra ogółu. Odwołał się w tym względzie do dwóch typów solidarności (więzi) społecznej zaproponowanych przez ojca funkcjonalizmu Émila Durkheima: mechanicznej i organicznej. Więź mechaniczną definiuje jako charakterystyczną dla enklaw życia społecznego odwołujących się do tradycji i kultury, natomiast organiczną jako egzemplifikującą rozbudowane sieci

### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#111 (*0.632388532*) > Artykuł 1. Strony zobowiązują się, zgodnie z postanowieniami Karty Narodów Zjednoczonych, załatwiać wszelkie spory międzynarodowe, w które mogłyby zostać zaangażowane, za pomocą środków pokojowych w taki sposób, aby pokój i bezpieczeństwo międzynarodowe oraz sprawiedliwość nie zostały narażone na niebezpieczeństwo, jak również powstrzymywać się w swych stosunkach międzynarodowych od użycia lub groźby użycia siły w jakikolwiek sposób niezgodny z celami Narodów Zjednoczonych. Artykuł 2. Strony będą przyczyniały się do dalszego rozwoju pokojowych i przyjaznych stosunków międzynarodowych przez umacnianie swych wolnych instytucji, przez przyczynianie się do lepszego zrozumienia zasad, na jakich opierają się te instytucje, oraz przez rozwijanie warunków dla stabilizacji i dobrobytu. Będą one dążyły do usuwania konfliktów w prowadzonej przez nie międzynarodowej polityce gospodarczej i będą popierały współpracę gospodarczą między wszystkimi Stronami lub częścią z nich. ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#25 (*0.611995637*) > Oprócz walorów związanych z ukształtowaniem terenu ważne znaczenie posiadające wpływ na procesy z jednej strony jednoczące, a z drugiej zaś różnicujące Szwajcarię i Szwajcarów są także względy historyczne. Mowa tu o historii kraju na tyle barwnej i wielowątkowej, że ustawicznie trzeba się tu strzec przed stosowaniem schematów, gdzie indziej może i przydatnych, ale w przypadku Szwajcarii tego rodzaju podejście nie jest wskazane. ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#140 (*0.60332942*) > Podsumowując przedstawioną w niniejszym artykule specyfikę Szwajcarii w obliczu ewoluowania wypracowanych przez nią mechanizmów trwania i rozwoju w obszarze organizacji państwa, kultury, społeczeństwa i bezpieczeństwa, pozwolę sobie nawiązać do koherentnych ze specyfiką funkcjonowania Szwajcarii spostrzeżeń prof. Wojciecha Burszty, który w jednym z artykułów wyraził opinię o konieczności odejścia od idei myślenia o kulturze i społeczeństwie jako bezpiecznym skansenie wartości, ponieważ miejsce tak rozumianej kultury zostało zdominowane przez płynność, fragmentaryczność, nieostrość, zróżnicowanie i sytuacyjność85. W jednej ze swoich książek o wymownym tytule Świat jako więzienie kultury. Pomyślenia podjął wnikliwą kontynuację wątku charakterystycznej dla współczesnych czasów „sytuacyjności" oraz tendencji do reifikowania (instytucjonalizacji, wzmacniania i afirmowania) przez państwo wszelkich inicjatyw oddolnych o pozytywnym wydźwięku dla dobra ogółu. Odwołał się w tym względzie do dwóch typów solidarności (więzi) społecznej zaproponowanych przez ojca funkcjonalizmu Émila Durkheima: mechanicznej i organicznej. Więź mechaniczną definiuje jako charakterystyczną dla enklaw życia społecznego odwołujących się do tradycji i kultury, natomiast organiczną jako egzemplifikującą rozbudowane sieci ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#18 (*0.603146732*) > Konfederacja to teren w przeważającej części złożony z gór (Alpy, Wyżyna Szwajcarska, Jura) – 25,%, lasów – 30,% oraz pól – 38%8. Ma to swoje zalety, ale także wady. Posiada również dość duże zróżnicowanie klimatyczne wynikające ze specyficznego położenia geograficznego i znacznych różnic wysokości, które dzielą Szwajcarię na cztery strefy: od łagodnego klimatycznie terenu Jury (10% pow.) na północnym zachodzie kraju, przez teren Wyżyny Szwajcarskiej (30% pow.), aż po zróżnicowane wysokościowo tereny alpejskie włącznie z Alpami Wysokimi na południu kraju (60% pow.). Występujące na terenie Szwajcarii różnice są jedną z kluczowych przyczyn istnienia rozlicznych Por. B. Wiśniewska-Paź, Szwajcaria jako fenomen państw Europy ukształtowanych w cywilizacji zachodniej. W perspektywie koncepcji cywilizacji Feliksa Konecznego, [w:] Bezpieczeństwo personalne a bezpieczeństwo strukturalne. Kulturowe uwarunkowania bezpieczeństwa personalnego i społecznego, t. 5, red. T. Grabińska, Z. Kuźniar, Wrocław 2017, s. 213-240. ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#52 (*0.6016168*) > Zasady te pełnią rolę czynnika stabilizującego, który dba o poszanowanie tożsamości każdej z kultur w celu koegzystencji w wielokulturowym społeczeństwie. Wypracowana przez Szwajcarów integracja nie ma więc nic wspólnego z procesami homogenizacji czy ujednolicania. Na tym m.in. polega jej wyjątkowy, warty naśladowania charakter. W trakcie tworzenia konstytucji Konfederacji Szwajcarskiej w 1848 roku wzorem w umiejętnym łączeniu zasad federalizmu i demokracji stała się konstytucja USA ze względu na podobne dylematy, które przed nimi stały. W obu przypadkach kluczowym zadaniem było umiejętne pogodzenie dwóch sprzecznych tendencji: centralistycznej oraz decentralistycznej (odśrodkowej); w przypadku Szwajcarii zmierzającej do zapewnienia jak największej autonomii gminom i kantonom. Korzystając z amerykańskich doświadczeń i rozwiązań, Szwajcarzy nie opowiedzieli się ani za unitaryzmem, ani za koncepcją luźnego tylko związku, lecz wykreślając wypadkową, zatrzymali się na koncepcji państwa związkowego.

### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#25 (*0.606546104*) > Oprócz walorów związanych z ukształtowaniem terenu ważne znaczenie posiadające wpływ na procesy z jednej strony jednoczące, a z drugiej zaś różnicujące Szwajcarię i Szwajcarów są także względy historyczne. Mowa tu o historii kraju na tyle barwnej i wielowątkowej, że ustawicznie trzeba się tu strzec przed stosowaniem schematów, gdzie indziej może i przydatnych, ale w przypadku Szwajcarii tego rodzaju podejście nie jest wskazane. ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#6 (*0.58388561*) > TYTUŁEM WSTĘPU Wydarzenia ostatnich miesięcy związane z konfliktem zbrojnym, który rozgrywa się za naszą wschodnią granicą, okazały się punktem zwrotnym, także w długim procesie wypracowywania stanowiska Szwajcarii jako neutralnego państwa wobec toczącej się wojny. Przyjmuje się, że Szwajcaria od drugiej wojny światowej nie angażowała się jako państwo bez prerogatyw międzynarodowych po którejś ze stron biorących udział w konfliktach zbrojnych, odwołując się do statusu państwa neutralnego i obowiązujących przepisów prawa. Dzień po rozpoczęciu konfliktu zbrojnego określanego do dziś przez Rosję „operacją specjalną" – 25 lutego 2022 roku – rząd Szwajcarii potępił agresję ### 03-Wisniewska-Paz--Neutralnosc-Szwajcarii-Wymiary-bezpieczenstwa#54 (*0.578595102*) > Czynnikiem, który przysposobił mieszkańców Szwajcarii do życia w demokracji, jest niewątpliwie jej dziedzictwo kulturowe związane m.in. z wielowiekową niezależnością od władzy monarszej oraz elitarnym charakterem ustroju, który w integralny sposób spajał się ze społecznością. Wzajemna zaś zależność ludzi we wspólnotach gminnych i kantonalnych inicjowała i kultywowała zachowania wspólnotowe. Tym niemniej demokratyczne rządy ludu to jednocześnie rządy większości, które postrzegane były jako potencjalne zagrożenie dla mniejszości zwłaszcza w katolickich, Por. T. Sporek, Skutki prowadzenia przez Szwajcarię polityki izolacji w Europie, [w:] Fenomen Szwajcarii wobec Unii Europejskiej, czyli dlaczego Szwajcaria nie należy do UE. Przyczyny i skutki. Korzyści i straty, red. B. Wiśniewska-Paź, Warszawa 2009. Zob. M. Starzewski, Ustrój Szwajcarii, Kraków 1936, s. 3-4.